ارتباط با من

لينكهاي مفيد

گالري تصاوير

 بيوگرافي

 آثار

 مقالات

 خبرها

صفحه اصلي

 

 دکتر حبیب الله محمودیان

 

  نسخه آماده چاپ
 عنوان مقاله:  ويژگي هاي اقلیمی استان ايلام

ويژگي هاي اقلیمی استان ايلام

 موقعیّت استان در محدوده‌ی جغرافیایی غرب زاگرس، موجب شده تا استان از آب و هوا و اقلیم مطلوب برخوردار باشد. برخی از این موقعیّت‌ها عبارت­اند از: مختصات جغرافیایی ایلام، کوهستانی­بودن و جهت امتداد رشته­کوه‌ها، دشت‌های میان­کوهی، میزان نزولات جوی، منابع آب و رودخانه‌ها، پوشش جنگلی و مرتعی، و دشت‌های حاصل­خیزِ حاشیه‌ای؛ که در زیر به اختصار مورد توجه قرار می­گیرند.

1- مختصات جغرافیایی. ایلام، در منطقه­ی معتدل شمالی واقع شده است. با توجه به قرار گرفتن ایلام در منطقه‌ی معتدل، این منطقه از اعتدال آب و هوایی برخوردار است، هرچند تأثیر سایر پدیده‌ها در تنوع و کیفیّت آن بی­تأثیر نیست.

2- کوهستانی بودن و جهت امتداد کوه‌ها. مناطق بلند و کوهستانی دمای پایین‌تری دارند و می‌توانند در جذب رطوبت و نم مؤثر باشند، اما جهت امتداد کوه‌ها بر شرایط اقلیمی تأثیر خواهد داشت. امتداد رشته­کوه‌های غرب زاگرس در جهت شمال غربی- جنوب شرقی است. این پدیده موجب شده تا نم و رطوبت حاصل از تبخیر آب دریاها در محدوده‌ی شمال غرب (دریای سیاه، مدیترانه) در مسیر دره‌ها به سمت غرب ایران کشیده شود و استان ایلام از فعالیت حاصل از این سیستم؛ یعنی از میزان بارش کافی در فصول مختلف (پاییز، زمستان، بهار) بهره‌مند باشد. این پدیده بر اعتدال آب و هوای استان، پوشش گیاهی و جنگلی و منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی و در کل شرایط برای استقرار و تمرکز جمعیت و جذب گردشگر فراهم شود. وجود ده‌ها اثر باستانی در منطقه از ادوار باستان دلیل مستند و قابل قبولی بر این مدعاست.

3- دشت‌های میان­کوهی و حاشیه‌ای. در حد فاصل چین­خوردگی‌های منظم زاگرس غربی، دشت‌های‌آباد و حاصل­خیزی وجود دارد که تحت تأثیر عوامل طبیعی مختلفی چون: جهت امتداد ناهمواری‌ها و میزان نزولات جوی، دارای لایه‌های آبرفتی است. تراکم آبرفت‌های حاصل از جریان سیلاب‌ها و فرسایش سطوح دامنه‌های کوهستانی بر غَنای آبرفت‌ها افزوده است. این پدیده موجب شده تا زمین‌ها در دشت‌های میان­کوهی و همچنین دشت‌های حاشیه‌ای غربی کوهستانی زاگرس بسیار حاصل­خیز باشند. حاصل­خیزی خاک و منابع آب زیرزمینی فراوان در استان، موجبات‌آبادانی و استقرار جذب جمعیت از ادوار باستان تا کنون را فراهم ساخته است.     

دشت‌های میان­کوهی، چرداول، هلیلان، شیروان، دره­شهر، آبدانان، ایلام، ایوان، چوار، ارکواز ملکشاهی، بدره و زرین­آباد از جمله این دشت‌های‌آباد هستند.

دشت‌های حاشیه‌ای گرمسیری که تحت تأثیر این شرایط قرار گرفته‌اند، عبارت­اند از: دشت سرنی و کلک، هیژدانه، امیرآباد و گُلان، مهران و چنگوله، دهلران و موسیان که بزرگ‌ترین سایت‌های استقراری پیش از تاریخ و دوران تاریخی ایران در این دشت‌ها از گذشته برجای مانده است.

تمدّن پیش از تاریخ ایران و استقرارهای اولیه­ی بشری را می‌توان در دشت موسیان و  حاشیه­ی رودخانه‌های میمه و دویرج که میان­رودان کوچک را پدید آورده‌اند، جست­وجو کرد؛ هرچند تحقیقات باستان­شناسی بخشی از تاریخ و تمدّن ایران و نیز مکان‌های باستانی متعلّق به ایلام باستان را در این منطقه روشن نموده است. تپه‌ی باستانی چگا آهوان و ده‌ها تپه و اثر باستانی در دشت مهران و حاشیه‌ی رودهای کنجان­چم، چنگوله و گاوی، مهم‌ترین میراث‌های ارزشمند گذشته­ی ایران محسوب می‌شوند (محمودیان، 1385 : 100)؛ و البته در سایر دشت‌های حاشیه‌ای چون محوطه‌های گُلان و امیر­آباد در حاشیه‌ی رودخانه‌ی کنجان‌چم و بسیاری دیگر از آثار باستانی در محدوده‌ی دشت‌های هیژدانه، .... کلک، سرنی، شینو و گنجوان هر کدام موقعیّت و جایگاه ارزشمند تاریخی و تمدّنی خاص خود را دارا هستند.

به سبب وضعیت خاص اقلیمی و موقعیّت خاص استان ایلام در میان کوه‌های زاگرس، سه منطقه­ی آب و هوایی وجود دارد:

-        سرد کوهستانی، در ارتفاعات بیش از دو هزار متر در ناحیه‌ی شمال و شمال شرق استان؛

-         معتدل کوهستانی، در نواحی کوهستانی و دامنه‌های شرق و شمال شرقی؛

-        صحرایی و نیمه صحرایی (گرم و خشک) ، در حاشیه‌ی غربی و جنوبی استان.

 


نگارنده: دكتر حبيب اله محموديان مقاله از گروه : باستان شناسي
تاريخ انتشار:  14/4/1394 دفعات مشاهده : 1536
 رتبه مقاله:      تعداد راي: 3           امتياز کلی مقاله: 9  

 
    

صفحات سايت

 
 
 
 

  نظرسنجی

 

نظرسنجی سايت
 
 
 

   آمار سایت

 

كاربر حاضر در سايت= ۴۹۲ نفر

امروز= ۳۸۱ مرتبه
آذر ماه = ۴۷۸۱ مرتبه
كل مشاهده= ۵۰۲۴۲۵ مرتبه
بیشترین = ۱۶۵۸ - ۱۱/۱/۱۳۹۷
صفحه جاری= ۱۵۳۵ مرتبه
 
 
 
 

مشاهده صفحه جاری  ۱۵۳۵ مشاهده | امروز  ۳۸۱ مشاهده | كاربر حاضر: ۴۹۲ نفر

 ir.محموديان © بازنشر مطالب در اینترنت با ذکر منبع بلامانع است.